najbardziej prawdopodobną przyczyną niezadowalającego przyrostu wagi ciała jest niedożywienie. Zaobserwowano niemowlęta, które nie przybierały w sposób zadowalający na wadze, chociaż matka miała dużo pokarmu. Może to być następstwem niezbyt długiego przystawiania noworodka do piersi. Chciałby on ssać więcej, jednak nie pozwala mu się na to. Czasami niemowlę nie przybiera na wadze, ponieważ zasypia, zanim wyssie wystarczającą ilość pokarmu.

Jedną z przyczyn niedostatecznego przyrostu wagi ciała może być długotrwała rozłąka z matką, powodująca u dziecka uczucie osamot­nienia. W czasie leczenia niemowlęta mogą słabiej przybierać na wa­dze.

Częstą przyczyną zbyt wolnego przyrostu wagi ciała w lecie jest zbyt ciepłe ubieranie niemowląt. Dziecko traci z potem tyle płynów, że mimo przyjmowania wystarczających ilości pokarmu, nie przybiera na wadze.

Dziecko, które wymiotuje lub ma jakąkolwiek, nawet banalną, infekcję skórną lub układu oddechowego, nie będzie w sposób zadowalający przybierać na wadze.

Gdy niemowlę jest całkowicie karmione piersią, często nie wraca miesiączka, jeżeli jednak pojawia się, matki zastanawiają się, czy powinny to karmienie kontynuować. Nie ma w ogóle żadnego powodu, aby w takich sytuacjach odstawić niemowlę od piersi. Na większość niemowląt miesiączka matki nie ma wpływu, niektóre matki uważają jednak, że niemowlęta w tym czasie wydają się być nieco podenerwo­wane. Może być to spowodowane wyobraźnią matki lub też mimowol­nym zmniejszeniem ilości pokarmu w czasie okresu. Liczne badania i analizy pokarmu w czasie miesiączki wykazały, że pokarm jest w tym czasie prawidłowy i odpowiedni dla niemowlęcia.

Powinnaś pić tyle, ile zechcesz i nie ma żadnej potrzeby wypijać więcej. Szeroko rozpowszechnionym zwyczajem jest zalecanie karmią­ca matkom picia dużych ilości płynów.

Przeprowadzone w szpitalu kobiecym w Sheffield badania wykazały, że ilość wypijanych przez karmiące matki płynów nie ma żadnego wpływu na ilość wytwarza­no pokarmu. Natura wyposażyła istoty ludzkie w delikatny mechanizm zwany pragnieniem — który reguluje ilość płynów. Matki często stwierdzają, że w momencie, gdy niemowlę dotyka brodawki lub zaczyna ssać, odczuwają silne pragnienie i w celu jego ugaszenia muszą się napić. Jest to objaw naturalny. Jeżeli spożywasz to, na co masz ochotę i czujesz, że jest ci potrzebne, nie weźmiesz niczego w nad­miarze.

Noworodek powinien leżeć wygodnie i tobie powinno być także z nim wygodnie. Jeżeli siadasz na krześle, powinnaś wybrać odpowied­nio niskie, aby w czasie karmienia twoje stopy opierały się wygod­nie o podłogę, chyba że masz podnóżek specjalnie przeznaczony do tego celu. Normalnie ciało noworodka powinno się znajdować przed tobą, jeśli jednak ty lub noworodek wolicie, żeby było inaczej, to można go trzymać z boku, z nogami do tyłu, w pozycji w której jednocześnie karmi się oba bliźnięta. Jeśli trzymasz go z przodu, jego głowa opiera się na twoim zgiętym łokciu; drugą ręką podtrzymujesz jego pośladki. Jeśli karmisz go prawą piersią, leży on na twoim pra­wym ramieniu, a na lewym, jeśli karmisz lewą piersią. Nie powinien leżeć poziomo, ale znajdować się w pozycji półsiedzącej, ty natomiast powinnaś się trochę pochylić w jego kierunku lub położyć na boku. Najistotniejsze jest to, by mógł on swobodnie wziąć do ust brodaw­kę sutkową. Wiadomo, że niedostateczne zwracanie uwagi na właści­wą pozycję matki w czasie karmienia piersią może być przyczyną bo­lesności sutków.

Odradzamy kołysanie niemowlęcia w czasie karmienia, ponieważ może to działać usypiająco. Jeżeli pierś jest obwisła, musisz zwracać uwagę na to, czy niemowlę w czasie ssania może oddychać, przy czym powinnaś podpierać pierś jedną ręką lub odsuwać ją palcem od no­sa niemowlęcia i poza tym nie robić nic, co by odbiegało od normal­nej pozycji w czasie karmienia.

Większość niemowląt wie doskonale, jak ssać. Niektórym jednak trzeba pomóc objąć szczękami całą brodawkę głęboko do tyłu. Jeśli bo­wiem niemowlę chwyci samą brodawkę, sprawi ci tylko ból, a mleka nie będzie wyciskało. Powinnaś zwracać uwagę na to, czy niemowlę prawidłowo obejmuje ustami całą brodawkę.

Nie ma potrzeby wciskać sutek niemowlęciu do ust. Przecież ani owca, ani inne zwierzęta nie robią tego ze swoimi młodymi. Niemowlę będzie szukać „dookoła” tak długo, aż jego policzek dotknie twojej piersi i znajdzie ją. Błędem jest zmuszanie dziecka do ssania przez przytrzymywanie jego głowy. Nie ma lepszego sposobu do wywołania u niego płaczu.

W czasie każdego karmienia powinnaś karmić z obydwu piersi. Niedostateczne opróżnienie piersi prowa­dzi często do zaniku pokarmu. Jeżeli karmisz niemowlę w odstępach 4-godzinnych, i za każdym razem tylko jedną piersią, będzie to ozna­czać, że każda pierś jest opróżniana zaledwie co 8 godzin. Jeżeli nie­mowlę grymasi i zasypia po nakarmieniu z pierwszej piersi, zaleca się zazwyczaj opróżnianie drugiej piersi odciągaczem.

Pierś należy podawać naprzemiennie. Innymi słowy, jeżeli w cza­sie posiłku niemowlę ssie najpierw lewą pierś, przy następnym karmie­niu powinno zacząć od prawej. Postępuje się tak dlatego, że może ono lepiej opróżniać lewą pierś od prawej lub odwrotnie. Będzie tak z pew­nością, jeżeli po 1 lub 2 minutach ssania drugiej piersi czuje się senne. Taka zmiana piersi warunkuje odpowiednie opróżnianie i pobudzanie obydwu piersi.

Brodawki trzeba utrzymywać w czystości. Trzeba się też upewnić, że ubranie nie ociera brodawek. Nie uważamy za konieczne obmywa­nie brodawek po każdym karmieniu.

Między karmieniami piersi należy podtrzymywać odpowiednimi, do­pasowanymi biustonoszami. Będą one nie tylko mieć wpływ na twoją figurę, lecz także będą dawać poczucie wygody i przyjemności.

Nie ma reguł co do czasu pierwszego przystawienia niemowlęcia do piersi. Jeżeli odczuwasz potrzebę podania noworodkowi piersi w kil­ka minut po porodzie, a jest on dzieckiem dojrzałym i znajduje się w dobrym stanie zdrowia, to nic nie stoi temu na przeszkodzie. Nie­które matki wyrażają takie życzenie. Przytulaj go i pieść od samego początku, połóż jego główkę na obnażonej własnej skórze, a gdy po­czujesz, że sprawia ci to przyjemność – podaj mu pierś: będzie sam doskonale wiedział, co ma robić. Powinien on przebywać u twego boku, a nie w końcu łóżka, i w żadnym wypadku nie na oddziale noworod­kowym. Ważne jest, abyś mogła go wziąć na ręce i przytulić, kiedy tylko zechcesz. Jeżeli jednak czujesz się zmęczona trudnym poro­dem lub brakiem snu, noworodek może być nakarmiony 24 godziny po porodzie lub nawet później nie ponosząc przez to żadnej szkody. Ogólnie należy karmić noworodka w 6 do 12 godzin po urodzeniu.

Ściąganie pokarmu z piersi:

Naj­pierw całą pierś ściska się obiema rękami, rozpoczynając od zewnętrz­nego brzegu tkanki gruczołowej, i wyciska pokarm aż do skutku. Czynność tę powtarza się 10 do 12 razy. Zabieg ten przesuwa wydzie­linę gruczołu sutkowego w stronę brodawki. Gruczoł sutkowy poza brodawką ściska się energicznie, szybko i systematycznie między pal­cem wskazującym a kciukiem jednej ręki. Ucisk zwalnia się i ponawia około 50 razy na minutę. Nie dochodzi przy tym do otarcia skóry, po­nieważ palec i kciuk przesuwają się razem ze skórą, a nie po niej; w celu opróżnienia przewodów mlecznych ucisk musi być głęboki. Pra­widłowe wykonanie tego rękoczynu zapewnia dostateczną ilość pokar­mu Przy wyciskaniu siary ruch ten wystarcza jedynie do uzyskania kilku kropel tej substancji. Jeśli będziesz miała trudności z tymi za­biegami, możesz uzyskać odpowiednią poradę od położnej lub w porad­ni.

Prawidłowe odżywianie w czasie ciąży stanowi zasadniczy warunek możliwości karmienia niemowlęcia piersią. Dobre odżywianie nie tylko zapobiega wcześniactwu i związanym z tym trudnościom w karmie­niu piersią, lecz także zwiększa szanse pełnego naturalnego wykarmienia dziecka. Dlatego powinnaś jeść dużo mięsa, ryb, warzyw i owo­ców — zgodnie z tym, co będzie ci zalecał lekarz opiekujący się tobą w czasie ciąży.

Oprócz diety duże znaczenie dla przyszłego karmienia piersią ma dbałość o gruczoły sutkowe. Jeżeli twoje brodawki sutkowe są prawid­łowe i wystają prawidłowo, nie ma potrzeby cokolwiek z nimi robić. Nawet jeżeli brodawka wydaje się być wciągnięta, to powinnaś pamię­tać o tym, że zawiera ona tkankę kurczliwą, dzięki której sutek na­pina się w chwili, gdy niemowlę zaczyna ssać, i wszystko funkcjonuje zadowalająco.

W niektórych podręcznikach można spotkać się z błędnymi radami, które zalecają matkom wzmacniać brodawki przez nacieranie je spiry­tusem i pocieranie szczoteczkami. Jest to nie tylko nieprzyjemne, lecz przede wszystkim nierozsądne. Celem tych zabiegów jest zmniejszenie bolesności brodawek w chwili rozpoczęcia karmienia piersią. Tymcza­sem twarda skóra łatwo pęka, sprawiając więcej bólu. Nasza rada — zostawić brodawki w spokoju, dbać jedynie o ich czystość, chyba że są one bardzo twarde — wtedy skuteczne będzie codzienne smarowa­nie ich lanoliną.

Często dzieje się tak, że w czasie, gdy niemowlę zaczyna ssać jedną pierś z drugiej wycieka pokarm. Może on też wyciekać z obu piersi jednocześnie, nawet przy niewielkim ich uciśnięciu, na przykład powstawać w czasie, gdy niemowlę opuszcza pierwsze nocne karmienie. Jest to zjawisko normalne i nieszkodliwe, ale stwarza konieczność zakładania poduszeczek ochronnych, które zapobiegają zaplamieniu ubrania. Pojawia się też wówczas, gdy mamy do czynienia z nadmiarem pokarmu.